گردشگری طبیعت

پرندگان استان مازندران

مازندران یکی از غنی‌ترین استان‌ها ازنظر حیات‌وحش و گونه‌های پرنده است که نیمی از پرندگان ایران در آن زیست و زادآوری می‌کنند و سفر میلیون‌ها پرنده مهاجر، فرصتی برای رونق گردشگری و پرنده‌نگری در استان مازندران به شمار می‌رود.

از جمله ی این پرندگان: پلیکان سفید، پلیکان خاکستری، فلامینگو، درنای خاکستری، درنای سیبری، حواصیل ارغوانی، حواصیل خاکستری، حواصیل سبز، اگرت سفید بزرگ، اگرت سفید کوچک، لک لک سفید، لک لک سیاه، غواص گلو سرخ، باکلان کوچک، غاز پیشانی سفید کوچک، عروس غاز،قوی کوچک، اردک بلوطی، اردک سرسفید، اردک تاج دار، اردک مرمری، اردک چشم طلایی، اردک سر سیاه، مرگوس کاکلی، مرگوس بزرگ، مرگوس سفید، خروس کولی دشتی، میش مرغ، بوتیمار کوچک، زنگوله بال، کبک دری، دراج، قرقاول، مینا، سارصورتی، دال، عقاب ماهیخوار، عقاب دریایی دم سفید، هما، کور کور سیاه، سارگپه معمولی، سارگپه پابلند، سنقر خاکستری، سنقر تالابی، پیغو، قرقی، طرلان، عقاب پرپا، دلیجه کوچک، بالابان، بحری، جغد انبار، شاه بوف، جغد کوچک، کرکس مصری، عقاب شاهی، عقاب تالابی(خالدار) بزرگ

پلیکان سفید

​یکی از با شکوه ترین پرندگان جهان پلیکان ها هستند پرندگانی که در کنار امواج کوبنده دریا ها زندگی می کنند. یکی از این مناطق استان مازندران میباشد. پلیکان ها جزء پرندگان غول پیکر محسوب می شوند و در بعضی از آنها طول بال به ۳متر می رسد، پلیکان ها دارای پروازی بلند و زیبا هستند پروازی که به ۱۰هزار پا نیز می رسد.

پلیکان ها دارای هشت گونه هستند، این پرنده با شکوه ساکن تمام قاره ها به جز قطب جنوب است و از تاسمانی تا سواحل غرب کانادا دیده می شود، اکثر پلیکان ها در مناطق گرم زندگی می کنند، در سراسر سواحل و کناره رودخانه های منتهی به دریا، یعنی مناطقی که همه چیز برای خوردن از ماهی ها، سخت پوستان و حتی لاکپشت ها وجود داشته باشد.

​پلیکان سفید پرنده‌ای است بزرگ و سفید رنگ با شاهپرهای نخستین سیاه‌رنگ ، کیسه گلوییش آویخته و پاهای گوشتی به رنگ قرمز و نارنجی دارد. نر و ماده آنها در فصل زاد و ولد کاکل کوتاه مجعدی در پشت سر و پروبال سفید مایل به صورتی دارند . از فاصله نزدیک پرهای زرد قاعده گردن و چشم‌های قرمزش به‌خوبی دیده می شود.

فلامینگو

پرنده‌ای است با پاهای دراز و منقاری منحنی و گردنی بلند خمیده، آبچر با بدنی بسیار کشیده و پر و بالی به رنگهای سفید و صورتی است. در پروازها باها و گردنش کشیده و قدری پائین‌تر از سطح بدن قرار می‌گیرد. بالهایش ترکیب زیبائی از رنگهای سرخ و سیاه است. پرنده نابالغ قهوه‌ای مایل به خاکستری چرک است.

فلامینگو به آرامی راه می‌رود و در حالیکه سر و منقار خودرا در آب کم عمق فرو برده تغذیه می‌کند. فلامینگو از ۹۰/۰ تا ۵/۱ متر بلندی دارد. بیشتر فلامینگوها حلزون و گیاهان آبی را می‌خورند. این پرندگان به صورت دست جمعی و در دسته‌های چند هزارتایی زندگی می‌کنند.

لک لک سفید

لک‌لک‌های سفید از بزرگترین پرندگان کنارآبزی هستند. طول بدن این لک‌لک‌ها 102 سانتیمتر است. لک‌لک‌های سفید دارای منقار و پاهای قرمز هستند و همچنین بدن سفید و شاه‌پرهای سیاه دارند. این پرنده به‌وسیله پر و بال سفید، شاهپرهای بالی سیاه براق، گردن دراز، منقار و پاهای دراز برنگ سرخ و روشن به آسانی تشخیص داده می‌شود. روی درخت‌ها وساختمان‌ها می‌نشیند و در این حالت اغلب یک پای خود را جمع می‌کند.

اردک سر سفید

اردک سر سفید با سر بزرگ، بدن فربه و دم دراز نوک تیز و سیخ که اغلب به منظور نشان‌دادن پوشپرهای زیر دم آن را به حالت عمودی نگاهمیدارد، مشخص می شود. پرنده نر سفید و مشخص با تارک سیاه و باریک ، گردن سیاه و بدن قهوه‌ای رنگ دارد. منقارش در قاعده برآمده است و در فصل جفتگیری رنگ آبی کمرنگ و درخشانی پیدا میکند.

اردک سرسفید نوعی اردک شق‌دم کوچک و مهاجر است که از سوی اتحادیه بین‌المللی حفاظت از محیط زیست در فهرست گونه‌های در خطر انقراض قرار گرفته است. همچنین این پرنده بر طبق توافقنامهٔ حفاظت از پرندگان آبی مهاجر آفریقا و اوراسیا، جزو گونه‌های محافظت‌شده به شمار می‌رود.

قرقی

قرقی نر، 28 سانتیمتر و قرقی ماده 38 سانتیمتر طول دارد و از نرها بسیار بزرگتر و حدودا هم اندازه ی نر طرلان اند. پروازی بسیار تند با بال زدن نهای سریع دارند. انتهای بدن لاغر و دم بلند و باریک با انتهای مستطیل شکل و سر کمتر جلو آمده است.

زیر تنه سفید است که در آن راه اره عرضی نزدیک به هم؛ به رنگ قهوه ای تا قهوه ای تیره دیده می شود. روتنه، پرنده ی نر، به خاکستری پر رنگ با گونه های خرمایی و لکه ی سفیدی در پس گردن، و در پرنده ی ماده، قهوه ای مایل به سیاه با نوار آبرویی پیوسته باریک به رنگ سفید، که تا پشت سر امتداد دارد، دیده می شود.

قرقاول

قرقاول کلمه ای ترکی است و نام یک نوع پرنده می باشد. قرقاول پرنده‌ای است که به خاطر داشتن دم بلند و راه رفتن باشکوهش از سایر ماکیان متمایز می‌شود. این پرنده یکی از عجیب‌ترین پرندگان جهان است. در ۲ یا۳ هفته اول زندگی یک جفت پنجه روی هر بال این پرنده وجود دارد. قرقاول‌ها روی درختان زندگی می‌کنند و انواع بالغ از برگ‌های درختان، حشرات، تمشک، دانه‌ها و میوه‌های جنگلی تغذیه می‌کنند و افزایش و کاهش میوه‌های جنگلی و حشرات در جمعیت این پرنده موثر است.

پس از خوردن یک غذای کامل، وزن آن‌ها آن‌قدر سنگین می‌شود، که پرواز برایشان بسیار دشوار می‌شود. قرقاول را در زبان انگلیسی “فیزانت” ودر زبان فرانسوی “فیزان” ودر زبان عربی « الفزان» و « طائر التدرج » گویند. این پرنده هنگام احساس خطر معمولاً پرواز نمی کند، بلکه به سرعت می دود و پنهان می شود.

عقاب شاهی

پرنده شکاری بزرگ و تنومندی است که از دیگر عقابها بزرگتر است. پرو بال این پرنده به رنگ قهوه ای تیره است و پرهای تارک و پس گردنش رنگی روشن تر دارد. شاهپرهای اولیه بالهایش قهوه ای متمایل به سیاه است.

دمی نسیتا کوتاه دارد که در انتها تیره تر می باشد. پوشپرهای زیر دمش سفید متمایل به خاکستری است و روی شانه های پرنده بالغ چند پر سفید دیده می شود که از نشانه های تشخیص این پرنده بشمار می رود.

مینا

پرنده مینا یا مرغ سخنگو جزو پرندگان با منقار نرم است که به خانواده سار تعلق دارد و معمولا به صورت جفت جفت یا گروهی دیده می شوند. دارای نژادهای مختلفی می باشد که نژاد مینای گوشواره ای و مینای معمولی معروفتر هستند.

این پرنده دو نوع اهلی و وحشی دارد. مرغ مینای وحشی در هنگام طلوع و غروب خورشید آواز می خواند. پرنده مرغ مینا بسیار باهوش است و جوجه های آن توان یادگیری بالایی دارند و به شرایط مراقبت و تعلیم صحیح، پاسخ مثبت می دهند.

‌جغد کوچک

‌جغد کوچک (Athene noctua) از پرندگان شکاری راسته جغدسانان و تیره جغدیان میباشد. این پرنده‌ی زیبا به دلیل گستردگی و فراوانی در ایران، زینت بخش حیات وحش ایران است. به همین دلیل گاهی آن را به نام جغد کوچک ایرانی مي‌گويند.

شاه بوف

شاه‌بوف در حدود ۶۶ تا ۷۰ سانتیمتر طول دارد. این پرنده دارای گوشپرهای مشخص، سینه زرد مایل به قهوه‌ای بارگه‌های پهن، چشم‌های درشت نارنجی رنگ، سطح پشتی زرد مایل به قهوه‌ای بالکه‌های قهوه‌ای پررنگ است. شاه بوف ها گوشتخوار هستند. آنها شب شکار هستند و برای شکار از تکنیک های متفاوت استفاده می کنند.

آنها صید خود را در هوا و یا روی زمین می گیرند. ترجیح می دهند در مکانهای باز و وسیع شکار کنند تا در جنگل. بیشتر جغدها شکارچیان قابلی هستند و شاه بوف نیز از این قاعده مستثنی نیست. بالهای این نوع جغد هنگام پرواز صدای بسیار کمی تولید می کند. با داشتن بینایی شبانه خوب، شنوایی قوی و پرواز آرام و بی صدا صاحب قلمرو خود هستند.

مهاجرت پرندگان به تالاب سرخرود در استان مازندران

تالاب سرخرود مازندران یکی از جاذبه‌های گردشگری شهرستان محمودآباد، جایی در نزدیکی دریای خزر است. این تالاب بین‌المللی در تمام منطقه شناخته شده است و بهترین زیستگاه و پناهگاه برای پرندگان مهاجر به شمار می‌رود. گونه‌های مختلفی از پرندگان مهاجر در تالاب سرخرود زندگی می‌کنند؛ مهاجرت معمولاً اواخر پاییز و فصل زمستان کامل می‌شود؛ یعنی اگر شما در زمستان به سرخرود سفر کنید، حجم انبوهی از این پرندگان را مشاهده می‌کنید که روی سطح تالاب در حال شنا کردن هستند.

گونه‌های مختلف غاز، اردک‌های وحشی، مرغابی‌ها و قوهای مهاجر در تالاب بین‌المللی سرخرود زندگی می‌کنند. این پرندگان از کشورهای اروپایی و مناطق سردسیر کشور روسیه وارد ایران شده‌اند. قوهای مهاجر که در این تالاب زندگی می‌کنند مسافتی بیشتر از ۵۰۰۰ کیلومتر را پرواز کرده‌ اند تا زیستگاه خود را تغییر دهند.

یکی از مهم‌ترین گونه‌های پرندگان مهاجر که در این تالاب مشاهده می‌کنید به نام “تک درنای سیبری” نامگذاری شده است چرا که از زیستگاه اصلی خود در سیبری واقع در نواحی شمال روسیه به این منطقه مهاجرت کرده است. سیبری یکی از سردترین نقاط کره زمین است اما محیط زیست جالبی دارد.

پرندگان مهاجر که به تالاب سرخرود مهاجرت می‌کنند از مسیر کشور روسیه، سفر خود را آغاز کرده و با عبور از قزاقستان و آذربایجان وارد ایران می‌شوند. تماشای پرواز قوها بر فراز تالاب بین‌المللی سرخرود، حس و حال متفاوتی را در مخاطبان ایجاد می‌کند.

مهاجرت پرندگان به تالاب فریدونکنار در استان مازندران

تالاب فریدونکنار از نظر تراکم و تعداد تنوع گونه یی نظیر و بی‌ بدیل است و در محدوده حفاظت ما ۲۰۰هزار قطعه پرنده مهاجرت کردند که در تالابهای سرخرود شرقی‌ تا سرخرود غربی و روستای ازباران سکونت دارند. این تالاب بیست و دومین تالاب بین‌المللی کشور بوده که در کنوانسیون رامسر نیز ثبت است، این تالاب از هشت پارامتر مورد نظر شش پارامتر را دارد که نشان دهند اهمیت آن است.

در سال ١٣٥٤ بخشى از اراضى منطقه فریدونکنار مازندران به وسعت ٤٥ هکتار با مالکیت سازمان منابع طبیعى و مدیریت سازمان محیط زیست وقت، با تصویب شوراى عالى محیط زیست به عنوان پناهگاه حیات وحش فریدونکنار معرفى شد.

منطقه‌اى که با وجود دارا بودن رکورد کوچک‌ترین پناهگاه حیات وحش کشور، میزبان هرساله بزرگ‌ترین جمعیت زمستان‌گذران پرندگان مهاجر در تمام جهان میباشد.

انواع حیوانات اهلی و وحشی استان مازندران

خرس قهوه ای در استان مازندران

خرس قهوه ای جزو حیوانات استان مازندران میباشد که در جنگل ها و مناطق کوهستانی ایران از جمله در استان مازندران زندگی می کند. در فصل برف و سرما به غارها و شکاف صخره ها پناه می برد و با گرم شدن هوا و رویش گیاهان از خواب زمستانی برخواسته و در جستجوی غذاست . غذای این حیوان در دامنه ی وسیعی از گیاهان و حیوانات است. خرس همه چیزخوار است و وزنش به 120 تا 250 کیلوگرم می رسد. خرس های نر و ماده از اوایل تابستان برای جفت گیری حدود سه هفته با هم زندگی می کنند و در باقی فصول سال تنهایند.

خرسی که در زمستان زایمان می کند پس از 7 – 8 ماه دوره آبستنی و 4 ماه شیر دادن توله اش را به ضیافت باشکوه دشت می برد . توله ها 2 سال با مادر هستند و بعد از آن هم 2 تا 32 سال با هم زندگی می کنند. خرس ترجیح می دهد با انسان مواجع نشود و البته نزدیک شدن به او هم خالی از خطر نیست.

این حیوان قوی می تواند مسافت زیادی را با سرعت 50 کیلومتر بدود از درختان کوتاه بالا برود ، شنا کند و بخوبی هم محافظ خود و خانواده اش باشد. آنها ممکن است به مدت بیش از هفت ماه در لانه یا غار، بدون غذا خوابیده باشند. در این حالت کاملا بی حس و سست می‌شوند. بعد از بیدار شدن به طور وحشتناکی غذا می‌خورند تاانرژی از دست رفته را بازیابند.

خرس قهوه‌ای در حالت عادی در شب فعالیت می‌کند. در تابستان بیش از 180 کیلوگرم چربی ذخیره می‌کند که او را قادر می سازد در طول زمستان که خیلی سست می‌شود مقاومت کند. خرس قهوه‌ای بسیار گوشه‌گیر است، با این حال ممکن است آنها در تعداد زیادی به دور منبع غذایی بزرگ، در کنار هم جمع شوند و یک سلسله‌مراتب اجتماعی را بر پایه سن و اندازه‌شان تشکیل دهند.

آنها جانورانی همه چیزخوار هستند و از محصولات متنوع گیاهی استفاده می‌کنند شامل: توت، ریشه درختان، جوانه، قارچ و همچنین فراورده‌های گوشتی مثل ماهی، حشره، و پستانداران کوچک. آن طور که مشهور است آنها گوشتخوار نیستند. خرس قهوه‌ای بیش از ۹۰٪ از انرژی غذایی خود را از مواد گیاهی بدست می‌آورد.

پلنگ در استان مازندران

پلنگ استان مازندران جزو حیوانات استان مازندران میباشد که جثه‌ای بزرگ، بدنی عضلانی ولی نرم و قابل انعطاف، سری پهن گوش‌هایی کوچک و گرد دارد. دست و پا نسبتاً کوتاه با پنجه‌های پهن و ناخن‌های تیز و بلند، موها نرم و کوتاه و در مناطق سردسیر بلندترند.

رنگ موهای پشت سفید تا کرم متمایل به نارنجی، زیر بدن کرم متمایل به خاکستری است. سطح پشت و پهلوها از خال‌های تو خالی شبیه گل (این شکل در نتیجه قرار گرفتن 2 تا 5 لکه سیاه در اطراف ناحیه‌ای هم‌رنگ یا نارنجی‌تر از رنگ بدن بوجود آمده است)، سر، گردن، روی دست‌ها و پاها و زیر بدن از خال‌های توپر پوشیده شده است.

هر چه به مناطق شرقی و شمال شرقی کشور نزدیک‌تر شویم رنگ زمینه بدن سفیدتر و جثه بزرگ‌تر می‌شود. در برخی از مناطق آسیای جنوب شرقی و شمال آفریقا پلنگ‌های سیاه‌رنگی مشاهده می‌شود که حاصل یک جهش ژنتیکی (Melanisme) است و آنها زیرگونه و یا گونه خاصی نیستند.

پلنگ در مناطقی که آرامش داشته باشد، روز و شب فعال است ولی در جاهای که احساس خطر کند، فقط شب‌ها و آن هم با احتیاط ظاهر می‌شود. اما به طور عمده از غروب تا طلوع آفتاب به فعاليت می‌پردازد. به صورت انفرادی زندگی کرده و قلمرو هر نر معمولا قلمرو چند ماده را نیز در بر می‌گيرد. از قلمرو خود به شدت دفاع نموده و با نشانه‌هایی مانند ایجاد خراش روی زمین یا تنه درختان و به جا گذاشتن سرگين و ادرار مرز قلمرو خود را مشخص می‌کند.

پلنگ معمولاً آرام، بی‌صدا و با سرعت کم حرکت می‌کند ولی به آسانی می‌تواند سرعت خود را بیشتر از 60 کیلومتر در ساعت افزایش دهد. پلنگ قادر است 6 متر به صورت افقی و 3 متر به حالت عمودی بپرد. معمولاً در سوراخ درختان، شکاف سنگ‌ها، غارها و سایر حفره‌های طبیعی لانه می‌سازد و سطح آن را از علف‌های نرم می‌پوشاند.

حس شنوایی بسیار قوی‌ای دارد. خوب شنا می‌کند و به آسانی حیوان بزرگی تا 3 برابر وزن خود را از صخره‌ها بالا می‌برد یا به بالای درخت حمل می‌کند. به منظور تعیین قلمرو و یا مبارزه‌طلبی، غرش‌های بلند سر می‌دهد. پلنگ به شدت از انسان می‌ترسد، به محض مواجه شدن با انسان، به حالت مخفی و بسیار سریع فرار می‌کند. اگر زخمی شود یا راه فراری نداشته باشد، ممکن است در موقع فرار به انسان حمله کند.

گوزن زرد در استان مازندران

پناهگاه حیات وحش دشت ناز، اولین مرکز تکثیر در اسارت گوزن زرد ایرانی در کشور با هدف افزایش جمعیت و حفظ و احیاء این گونه با ارزش، به وسعت ۵۵ هکتار در شهرستان میاندرود واقع است.

در طول سال‌های متمادی مناطقی هم در استان‌های مختلف برای تکثیر این گونه در نظر گرفته شد. جزیره اشک، دشت ناز، آزادی، باغ شادی، میانکتل، ارسنجان، دز و کرخه از جمله مناطقی هستند که گوزن زرد در آنها نگهداری می شود. علاوه بر این چهار مرکز خصوصی شامل مرکز نگهداری حیات وحش البرز، دهکده طبیعت باراجین، باغ وحش اراک و مرکز قرنطینه و بازپروری حیات وحش پردیسان هم محل نگهداری گوزن‌های زرد هستند.

فک دریای خزر در استان مازندران

فک خزری تنها پستاندار دریای خزر محسوب می‌شود که به دلیل صید بی‌رویه و بهم خوردن شرایط زیستی و کاهش شدید جمعیت نیازمند حمایت بین‌المللی است. دراوایل قرن گذشته، وجود بیش ازیک میلیون فک در دریای خزر گزارش شده که سالیانه ‪ ۱۶۰هزار قلاده ازاین فک‌ها توسط روس‌ها شکارمی‌شد، درحالی که هم‌اکنون براساس آمارهای موجود جمعیت این جانور به حدود یکصد هزار قلاده رسیده است.

ساحل‌نشینان شمال به این جانور سگ آبی می‌گویند. این گونه فک در میان ۱۰۰۰ نوع جاندارِ دریای خزر تنها پستاندار این دریاچه به‌شمار می‌آید. فک‌ها جانورانی دارای اهمیت برای اکوسیستم دریای کاسپین به شمار می‌آیند و حتی مدفوع آن‌ها یک منبع غذایی در دریا به وجود می‌آورند. نابودی این جانوران می‌تواند اکوسیستم خزر را به خطر ‌اندازد.

فک‌های دریای خزر مهاجرت سالانهٔ منظمی دارند. آن‌ها به دمای آب بسیار وابسته‌اند. وقتی دمای آب افزایش می‌یابد، آن‌ها به بخش‌هایی که آب عمیق‌تر و قاعدتاً سردتر است، مهاجرت می‌کنند. فک‌ها در تابستان، بهار و پاییز بیشتر در آب‌های نیمه جنوبی خزر از جمله ایران زندگی می‌کنند و برای زایمان به مناطق یخی در شمال دریای خزر مهاجرت می‌کنند.

​مرال در استان مازندران

​مرال جزو حیوانات استان مازندران میباشدکه یكی از بزرگ ترین انواع گوزن و بزرگ ترین گوزن بومی ایران است و در گذشته جمعیت بسیار زیادی از این گونه در اغلب نواحی جنگلی سواحل دریای خزر ، ارتفاعات البرز و دامنه‌های زاگرس وجود داشت. مرال موجود در ایران كه با نام انگلیسی ‘ رد دیر Red Deer ‘ شناخته می شود، یكی از 12 زیر گونه مرال در جهان است كه طول بدنش به 165 تا 250 سانتی متر و طول دمش به 12 تا 15 سانتی متر می رسد و دارای ارتفاع بدن 120 تا 150 سانتی متر و وزن 220 تا 490 كیلوگرم است.

مرال در ایران در گذشته در جنگل‌ های شمال كشور از ساحل دریای خزر تا ارتفاعات البرز و جنگل‌های بلوط حاشیه زاگرس از آذربایجان تا استان فارس زندگی می‌كرد، اما امروزه نسل آن در شمال غرب و غرب كشور به‌كلی نابود شده و آخرین بار ۵۰ سال پیش در جنگل‌های ارسباران مشاهده شد.

در مازندران 2 پناهگاه حیات وحش مرال و گوزن زرد در شرق شهرستان ساری در سمسكنده و دشت ناز به منظور حفاظت و تكثیر این گونه های جانوری سازماندهی شد كه در حال حاضر 15 راس مرال در سمسكنده و 39 راس گوزن زرد در پناهگاه حیات وحش دشت ناز به سر می برند.

شوکا در استان مازندران

شوکا جزو حیوانات استان مازندران میباشد که با ۹۵ تا ۱۳۵ سانتی‌متر طول و ۶۵ تا ۷۵ سانتی‌متر ارتفاع در ناحیهٔ شانه و ۱۵ تا ۳۰ کیلوگرم وزن، گوزنی نسبتاً کوچک است. طول دمِ شوکا ۲ تا ۳ سانتی‌متر است. این حیوان بدنی ظریف، دست‌هایی کوتاه‌تر از پاها، گوش‌هایی باریک و سم‌هایی سیاه‌رنگ و باریک و بلند دارد. شوکاهای نر شاخ‌های کوچکی دارند که در قاعده، سه شاخک دارد. زیر بدن و دم شوکاها سفید و سطح بدن آن‌ها قهوه‌ای مایل به قرمز است.

منطقه ای سرسبز همراه با گیاهان و جانوران کمیاب به نام چلاو در شهرستان آمل که چند سالی است برای حفاظت از گونه‌های کمیاب به عنوان منطقه شکار ممنوع اعلام شد. منطقه مازندران، منطقه شکار ممنوع چلاو یکی از زیستگاه‌های اصلی مرال و شوکای جنگلی در ایران است.

پازن در استان مازندران

پازن جزو حیوانات استان مازندران میباشد که (جنس نر آن در گفتار مردم، كل و ماده آن بز وحشی نامیده می شود) جانوری بسیار زیبا، تنومند، چابك و پر صلابت باعضلاتی پر توان است كه به حق سلطان كوهستان نامیده شده است.

این حیوان دارای جمجمه ای حجیم است كه از استخوان های ضخیمی تشكیل شده و پهنای آن در ناحیه برجستگی های گونه خیلی زیاد است و هر چه به پوزه حیوان نزدیك می شود باریك تر می شود.

پازن ها دارای رنگ قهوه ای مایل به خاكستری هستند و به طور معمول، پایین گونه ها و دو طرف گردن و پهلوهای این حیوان نخودی – خاكستری است و روی ران ها و پاهای جلو تیره رنگ و مایل به قهوه ای است.

پازن حیوانی با زیست اجتماعی است و كل و بزها به طور معمول در گله های 20 تا 30 راسی و گاهی اوقات تا 75 راسی زندگی كرده و به وسیله یك نر قوی و مسن هدایت می شوند.

این حیوان برخلاف قوچ و میش وحشی دوره مهاجرت طولانی ندارد و تنها در شرایطی سخت نظیر زمستان های پر برف و یا خشكسالی كه غذا و آب كافی در دسترس نداشته باشد و پرتگاه و ارتفاعات عاری از شرایط زیستی مناسب باشد دامنه زیستی خود را ممكن است 15 كیلومتر جابه جا كند.

سیاه گوش‌ در استان مازندران

جالب است بدانید که سیاه گوش‌ها در ایران نیز یافت می‌شوند. یکی از این مناطق استان مازندران میباشد. سیاه گوش‌ها، گربه سانانی گوشتخوار با اندازه متوسط هستند که مشخصه ظاهری اصلی‌شان گوش‌های تیزشان است که با مو پوشیده شده و دم کوتاه گلوله‌ای‌شان که انتهایش کاملا سیاه است. سیاه گوش‌های کانادایی که در مناطق برفی زندگی می‌کنند، پنجه‌هایی بزرگ‌تر از حد معمول دارند که در برف سنگین نقش چکمه را برای آن‌ها ایفا می‌کند.

تمامی سیاه گوش‌ها در شکار کردن بسیار توانا و ماهرند و در خفا شکار می‌کنند. سیاه گوش‌ها شکار کردن بی نقص خود را مدیون حس شنوایی و بینایی فوق‌العاده خود هستند.

سیاه گوش‌ها حیواناتی منزوی هستند و جزو حیوانات استان مازندران میباشند که غالبا به صورت تکی زندگی و شکار می‌کنند. سیاه گوش‌ها دو مدل شکار دارند. مدل فعال که در آن به تعقیب طعمه پرداخته و سپس آن را شکار می‌کنند و مدل غیر فعال که در آن در یکجا منتظر می‌مانند تا طعمه از راه برسد و سپس آن را شکار می‌کنند.

قوچ اوريال در استان مازندران

قوچ اوريال جزو حیوانات استان مازندران میباشد که از شرق و شمال خراسان تا مناطق واقع در شرق استان‌های سمنان و مازندران در ايران پراكندگي جغرافيايي دارد. قوچ اوريال به عنوان حیوانات اجتماعی در گله ها زندگی می کند. این امر از بسیاری جهات به آنها کمک می کند.

زيرا اولا در گله بودن باعث می شود که شکارچیان از شكار و کشتن یک گوسفند بترسند، ثانیاً در شب گله ها، بدن همديگر را گرم نگه مي‌كنند و سوم این که به مرتب سازی چراگاهها کمک می‌کنند. بیشتر گله ها توسط یک نر مسن هدایت می‌شود.

حیات وحش ایران یکی از غنی‌ترین زیستگاه‌های خاورمیانه است.در ایران چندین نوع گوسفند وحشی زندگی می‌کنند. این دسته حیوانات هم در شکل ظاهری و هم در تعداد کروموزم‌هایشان با یکدیگر متفاوت اند. گوسفند وحشی اوریال یکی از پنج نژاد گوسفندهای وحشی ایران اند.

در حقیقت قوچ اوريال گیاهخوار است و طیف وسیعی از گیاهان نامشخص، احتمالاً علف و درختچه ها را می‌خورد. آنها همچنين غلات نيز علاقه مند هستند. قوچ اوريال از نشخوارکنندگان هستند كه معده های آنها داراي حجره‌هاي متعدد برای کمک به هضم غذا است. در معده‎‌های چند وجهی، غذا قبل از هضم با سلولز تخمیر می‌شود.

برای هضم کامل غذا، گوسفندان مواد غذایی خود را دوباره به دهان خودشان بر می‌گردانند. به این عمل نشخوار کردن می‌گویند. اگرچه اين گوسفندان بیشتر آب بدنشان را از خوردن گیاهان دریافت می‌کنند.

گربه وحشی در استان مازندران

ده گربه وحشی ایران شامل شير ايراني، ببر مازندران و یا ببر هیرکانی، يوز پلنگ، پلنگ ايراني، گربه وحشي، كاراكال يا سياه گوش، وشق يا لینکس، گربه وحشي جنگلی، گربه پالاس و گربه شنی در ايران هستند. گربه وحشی یکی از اعضای خانواده Felidae است. اجداد گربه‌هاي اهلی همان گربه‌هاي وحشی هستند.

​جثه‌‌ گربه وحشي بزرگ‌تر از گربه اهلی است و جزو حیوانات استان مازندران میباشد. در واقع حدود پانزده میلیون سال پیش آنها داراي جد مشترک داشتند. گونه‌های گربه وحشی از نظر الگوی خز، دم و اندازه بدن متفاوت هستند.

جنگل‌های برگریز زیستگاه مورد علاقه‌ي گربه‌هاي وحشی است. زيستگاه‌هاي باز اين گربه‌ها را عصبی می‌کند زیرا آنها نمی‌توانند بلافاصله پنهان شوند. اين گربه‌ها هرگز بیش از صد متر از جنگل فاصله نمی‌گیرند، مگر اينكه منطقه داراي علف یا بوته‌زار باشد. ولي لبه و كناره‌هاي جنگل زیستگاه مناسبی برای گربه‌های وحشی است.

در این مناطق جمعیت موش‌ها معمولاً در مقایسه با قسمت داخلي جنگل بیشتر است. در صورت خطر، آنها راهی برای عقب‌نشینی به داخل جنگل را دارند. اين گربه در زبان آذری به نام چول پیشکی، در کردی پیشک، در مازندرانی بامشی و بلوچی گربک نام دارد.

گرگ در استان مازندران

گرگ ها جزو حیوانات استان مازندران میباشد که بزرگ‌ترین سگ‌سان وحشی میباشند. شباهت زیادی به سگ‌های گرگی (Alsatian) دارد با این تفاوت که گرگ‌ها مو‌های بلند در قسمت پشت گونه‌های صورت، گردنی کلفت‌تر و کوتاه‌تر، سر پهن‌تر، چشمان مورب و گوش‌های کوتاه‌تری دارند. نوک گوش‌ها نیز مانند گوش سگ تیز نیست و غالباً آن‌ها را سیخ نگه می‌دارند. دم قدری افتاده و صاف است.

مانند برخی از سگ‌ها آن را به صورت نیم دایره یا بالا نگه نمی‌دارد. مو‌های قسمت انتهایی دم نیز تیره رنگند. مغز گرگ‌ها در مقایسه با سگ حدود ۳۰% بزرگ‌تر است. پوزه‌شان بلندتر و قدرتمندتر است و حس بویایی قوی‌تری دارند. در ایران رنگ گرگ‌ها معمولاً خاکستری با سایه‌ای سیاه رنگ است. ولی گرگ‌هایی به رنگ زرد یا قرمز در بعضی از مناطق و حتی در یک دسته گرگ مشاهده شده است.

گوسفند در استان مازندران

گوسفندان جزو حیوانات استان مازندران میباشد که از دسته پستاندران هستند که از تنوع نژادی زیادی برخوردار می باشند . نژادهایی از گوسفندان در جهان وجود دارند که برای ادامه زندگی خود به آب کم تری نسبت با سایر گونه های هم نوع خود مصرف می کنند.

این دسته از گوسفند بیشتر در مناطق بیابانی پرورش می یابند. داشتن دم و میزان طول دم یکی از تفاوت های میان گوسفندان وحشی و اهلی محسوب می شود. رژیم غذایی گوسفندان به هیچ وجه شامل گوشت نمی شود آنها تنها گیاه خوار هستند.

گوسفند حیوانی مفید است که انسان‌ها همواره از گوشت و شیر آن ها استفاده می‌کنند. در منطقه های دیگری که به صورت بادیه نشین می باشند شیر گوسفند استفاده های زیادی دارد. پشم این حیوان جهت پارچه بافی و ریسندگی استفاده شده و همچنین پوست آن جهت دوختن کیف و کفش می باشد. حتی از فضولات گوسفندان هم برای کود کشاورزی استفاده می گردد.

از مهم ترین و پراستفاده ترین محصول دامی گوسفندان گوشت است که منابع مهمی برای ویتامین ها و پروتئین ها جهت زندگی سالم حساب می گردد. گوشت گوسفندان شامل ویتامین هایی مانند آهن، روی، ویتامین ب ۱۲ است که می تواند باعث رشد کردن ماهیچه ها و همچنین عملکرد خوب ذهن گردد. بیشترین مصرف گوشت برای آمریکای شمالی، خاورمیانه و اتحادیه اروپا می باشد.